Medische keuring zee-binnenvaart

Medische keuringen voor Zee- en Binnenvaart:
De veiligheid aan boord van schepen is mede afhankelijk van een bemanning die lichamelijk en geestelijk in staat is om alle noodzakelijke werkzaamheden uit te voeren, ook in noodgevallen. Veiligheid en gezondheid zijn daarom onlosmakelijk met elkaar verbonden. Om een veilige vaart te waarborgen is in de Nederlandse wet- en regelgeving zowel voor de zeevaart als voor de binnenvaart vastgelegd dat bemanningsleden voor het verkrijgen van een vaarbewijs een medische keuring moeten ondergaan.

Zowel op zee als in de binnenvaart zijn bemanningsleden tijdens hun werk veelal verstoken van de gangbare toegang tot medische zorg aan wal. Om die reden is het verlenen van medische zorg aan boord een belangrijk aandachtsgebied. Training van bemanningsleden om medische zorg aan boord te verlenen, een goede medische uitrusting aan boord en telefonisch medisch advies van artsen van de Radio Medisch Dienst dragen bij aan de kwaliteit van de medische zorg aan boord.

Koopvaardij: Geneeskundige verklaring zeevaart
Bij de aanvraag van een vaarbevoegdheidsbewijs en bij monstering aan boord van een Nederlands zeeschip moeten bemanningsleden een Geneeskundige verklaring zeevaart kunnen tonen. Voor een Geneeskundige verklaring zeevaart moet een medische keuring worden ondergaan bij een hiertoe door de minister van Infrastructuur en Milieu aangewezen arts. MediPrevent heeft artsen die hiervoor zijn aangewezen. Tijdens de medische keuring wordt onderzocht of de kandidaat voldoet aan de keuringseisen voor de zeevaart en of deze zijn of haar functie aan boord van een schip kan uitoefenen. De keuring is daarbij niet alleen gericht op de medische geschiktheid van het bemanningslid zelf, maar ook op de veiligheid van de overige opvarenden en de andere waterweggebruikers. Voor het inschatten van de veiligheidsrisico’s is het dan ook van groot belang dat de keurend arts goed op de hoogte is van de specifieke werkomstandigheden aan boord.

Na goedkeuring ontvangt de kandidaat een geneeskundige verklaring zeevaart. Dit is een Engelstalig document waarin de algemene keuring en gezicht en gehoor zijn opgenomen. Deze verklaring is maximaal 2 jaar geldig. Bij aanvraag van een vaarbevoegdheidsbewijs en bij monstering aan boord van een Nederlands zeeschip moeten bemanningsleden een Geneeskundige verklaring zeevaart kunnen tonen. Deze moet gedurende de hele reis geldig zijn.

Inhoud van de keuring:

  • Een vragenlijst en vraaggesprek waarbij niet alleen wordt gevraagd naar de huidige klachten, maar ook naar vroegere ziekten en ongevallen (anamnese).
  • Een algemeen lichamelijk onderzoek.
  • Onderzoek van de urine.
  • Het bepalen van de gezichtsscherpte veraf en dichtbij, evt. met behulp van een bril (en reservebril).
  • Onderzoek van de oogbewegingen en controle op dubbelzien.
  • Onderzoek van de gezichtsvelden.
  • Onderzoek van het kleurenzien.
  • Soms een onderzoek naar nachtblindheid.
  • Inspectie van de gehoorgang en het trommelvlies.
  • Het bepalen van de gehoorscherpte met een audiogram en soms met een conversatietest.
  • Tevens wordt gekeken naar de vaccinatie-status; indien men in het bezit is van een vaccinatie-paspoort/boekje gelieve men dit mee te nemen.

Wanneer meer gegevens nodig zijn voor de beoordeling kan aanvullend onderzoek van bloed of ontlasting plaatsvinden. Soms moet worden overlegd met een behandelend huisarts of specialist.

Onderzoek op tuberculose
Slechts indien de zeevarende afkomstig is uit of woont in een door de Wereldgezondheidsorganisatie aangewezen risicoland of verschijnselen heeft die kunnen duiden op een mogelijke besmetting met de tuberculose bacil, dient er onderzoek op tuberculose plaats te vinden

Binnenvaart:
Iedereen die een Rijnpatent, vaarbewijs of dienstboekje voor de binnenvaart wil aanvragen moet een medische keuring ondergaan. Deze verplichting is vastgelegd in de Binnenvaartwet. Het doel is de veiligheid van de binnenvaart te waarborgen. Alleen artsen die zijn aangewezen door de Minister van Infrastructuur en Milieu mogen de keuring verrichten. De keurend arts mag niet de behandelend arts van de gekeurde zijn! MediPrevent heeft artsen die hiervoor zijn aangewezen. De keuring wordt verricht aan de hand van de keuringseisen binnenvaart die vastgelegd zijn in bijlage 6.1 van de Binnenvaartregeling en gelden voor de verschillende functies in de binnenvaart als deksman, matroos, stuurman, machinist, schipper en kapitein.

Inhoud van de keuring:

  • Een vragenlijst en vraaggesprek waarbij niet alleen wordt gevraagd naar de huidige klachten, maar ook naar vroegere ziekten en ongevallen (anamnese).
  • Een algemeen lichamelijk onderzoek.
  • Onderzoek van de urine.
  • Het bepalen van de gezichtscherpte veraf en dichtbij, evt. met behulp van een bril.
  • Onderzoek van de oogbewegingen en controle op dubbelzien.
  • Onderzoek van de gezichtsvelden.
  • Onderzoek van het kleurenzien.
  • Inspectie van de gehoorgang en het trommelvlies.
  • Het bepalen van de gehoorscherpte met audiogram.

Wanneer meer gegevens nodig zijn voor de beoordeling kan aanvullend onderzoek van bloed of ontlasting plaatsvinden. Soms moet worden overlegd met een behandelend huisarts of specialist.

Na goedkeuring ontvangt de kandidaat een Geneeskundige verklaring binnenvaart. Ook bij de aanvraag van het Klein vaarbewijs moet duidelijk zijn dat de kandidaat voldoet aan de keuringseisen voor de binnenvaart. Dit gebeurt aan de hand van een Eigen verklaring.

Meenemen naar- en aandachtspunten bij alle keuringen:

  1. Legitimatie en dienstboekje
  2. Oude geneeskundige verklaring
  3. Bij Medicijngebruik medicijnpaspoort meenemen
  4. Bril/Lenzen; reserverbril meenemen en bij dragen lenzen er rekening mee houden dat deze even uitmoeten bij het oog-onderzoek
  5. Vaccinatiepaspoort/boekje meenemen

Eventueel noodzakelijke (herhalings) vaccinaties kunnen gelijktijdig bij de keuring worden toegediend
(incl. gele koorts)

Vult u voorafgaand aan de keuring thuis alvast de eerste vier bladzijdes van de Gezondheidsverklaring in.

Studenten zeevaart
Om te mogen studeren is een zeevaartkeuring van overheidswege niet verplicht. Pas bij aanmonstering (bijvoorbeeld als stagiaire) of bij de aanvraag van een vaarbevoegdheid moet een geldige Geneeskundige verklaring worden getoond.

Er zijn in het verleden echter dramatische situaties ontstaan toen studenten na het beëindigen van hun studie, of bij aanvang van de stage, niet bleken te voldoen aan de medische keuringseisen. Om teleurstellingen te voorkomen heeft de overheid de scholen daarom verzocht om standaard bij aankomend studenten de keuringen onder de aandacht te brengen vóórdat met een studie wordt begonnen. Natuurlijk heeft een student ook een grote eigen verantwoordelijkheid. Het staat hem of haar vrij om in een vroeg stadium te informeren of bepaalde lichamelijke gebreken een bezwaar zullen zijn om goedgekeurd te worden. Een keuring bij een arts met een vergunning van de minister van Verkeer en Waterstaat kan veel twijfels wegnemen.

Een Geneeskundige verklaring (“goedkeuringsbewijs”) is geen garantie voor de toekomst: als bijvoorbeeld het gezichtsvermogen achteruit gaat of ziektes optreden kan alsnog afkeuring plaatsvinden. Pas nadat op zee langdurig ervaring is opgedaan in een specifieke functie, kan incidenteel en in een individueel geval worden afgeweken van de keuringseisen. Na afkeuring kan in zo’n geval via een scheidsrechter een ontheffing worden afgegeven, eventueel met beperking van werkzaamheden, vaargebied of scheepstype. Beginnende zeevarenden en stagiaires zullen dus op alle punten aan de keuringseisen voor de zeevaart moeten voldoen.

De zeevaartkeuring is geen selectiecriterium of een poging mensen met een bepaalde aandoening te discrimineren. De specifieke werkomstandigheden op zee vragen echter een goede gezondheidstoestand. Bemanningsleden moeten altijd op een collega kunnen rekenen, ook in geval van nood. Veel taken vereisen waakzaamheid en langdurige concentratie. Het leven en werken op een meer of minder sterk bewegend schip, in sterk wisselende klimaatomstandigheden, vergt een gezond botten- en spierstelsel.

Voor brandbestrijding en het dragen van perslucht in afgesloten ruimtes is een goede conditie van hart en longen van belang. En tenslotte: een dokter is op zee in het algemeen niet aanwezig. Het is daarom belangrijk geen mensen aan boord te hebben met een aandoening waarbij snelle medische hulp nodig kan zijn.

Studenten ontvangen een aantrekkelijk korting op de kosten van de keuring